Światowe media relacjonują wydarzenia wokół Trybunału Konstytucyjnego

Policja otoczyła siedzibę Trybunału Konstytucyjnego w Warszawie, gdy przed budynkiem zebrały się „dziesiątki demonstrantów”. Protestujący zgromadzili się, aby sprzeciwiać się zawieszeniu prezesa sądu przez rząd Donalda Tuska.

Prezydent Karol Nawrocki, sojusznik byłego rządu, przerwał swoją podróż do Senegalu i przyjechał do Warszawy, by osobiście zareagować na rozwój sytuacji.

W mediach społecznościowych Trybunał Konstytucyjny zamieścił komunikat, w którym stwierdził, że zawieszeni sędziowie wciąż sprawują swoje urzędy, a wszyscy, którzy podejmują działania przeciwko nim, dokonują „zamachu stanu”.

Kryzys instytucjonalny

Kataloński portal „El Nacional” ocenił, że kryzys instytucjonalny w Polsce wszedł w piątkowe wieczorne napięcia. Dziennik przypomniał, że prezydent Nawrocki odmówił odebrania przysięgi od sędziów wybranych przez parlament.

„Odmowa prezydenta doprowadziła do impasu instytucjonalnego”, który pogłębił również prezes TK Bogdan Święczkowski, który nie pozwolił wybranym przez parlament sędziom na podjęcie pracy.

Współczesne wydarzenia stanowią kulminację wielomiesięcznego, całkowitego paraliżu Trybunału. Kwestia legitymacji sędziów pozostaje w centrum sporu.

Atmosferę protestu podgrzewa obecność czołowych polityków prawicowej opozycji, w tym Antoniego Macierewicza i Jarosława Kaczyńskiego.

Wypowiedzi polityków

Portal Libertad Digital przytoczył reakcje polskich polityków w serwisie X. Premier Donald Tusk napisał, że „przywracanie rządów prawa jest naszym obowiązkiem”, a „po latach pisowskiego bezprawia to proces trudny, czasem bolesny”.

Były prezydent Andrzej Duda na X zarzucił premierowi Tusku oraz jego otoczeniu stosowanie siły, ponieważ nie potrafią zwyciężać demokratycznymi metodami.

Dodał, że działania te mogą podlegać ocenie pod kątem art. 128 Kodeksu karnego dotyczącego zamachu na konstytucyjny organ państwa.

Tło konfliktu

Hiszpański dziennik „El Pais” napisał, że przez ostatnią dekadę polski Trybunał Konstytucyjny był „polem politycznej bitwy” między obozem liberalnym, obecnie sprawującym władzę, a ultrakonserwatywną opozycją.

Gazeta zaznaczyła, że PiS poprzez ataki na praworządność i niezależność sądownictwa doprowadziło do konfliktu Polski z Unią Europejską.

„El Pais” przypomniał o wyborze sędziów „na zapas”, do czego doszło pod koniec poprzednich rządów Platformy Obywatelskiej, a za rządów PiS orzeczenia Trybunału wywoływały „ogromne kontrowersje i mobilizację społeczną”.

Włoski „Corriere della Sera” podkreślił, że krytycy w Polsce i w UE zarzucają PiS, że narzucił polityczną kontrolę nad głównymi instytucjami sądowniczymi, w tym Trybunałem Konstytucyjnym.

Dziennik zauważył, że reformy wymiaru sprawiedliwości wprowadzone przez PiS były powodem nałożenia na Polskę kar przez UE.

Reakcje zagranicznych mediów

Najpopularniejsza hiszpańska rozgłośnia radiowa Cadena SER przypomniała, że przyczyną kryzysu jest niemożność odnowienia składu Trybunału, ponieważ „skrajnie prawicowy prezydent Nawrocki odmówił odebrania przysięgi od sędziów powołanych przez obecny rząd”.

Brytyjski nadawca BBC relacjonuje, że sprawa polskiego trybunału była „iskrą, która po przejęciu władzy przez rząd PiS w 2015 roku rozpaliła w Polsce długotrwały spór o praworządność”.

Europejskie sądy orzekły, że polski Trybunał Konstytucyjny nie był już „niezależnym i bezstronnym trybunałem”.

Holenderski nadawca publiczny NOS opisuje piątkowe wydarzenia na tle wieloletniego sporu o obsadę Trybunału. Przypomina, że nominacje sędziowskie za rządów PiS wywołały zarzuty o upolitycznienie instytucji.

Flamandzki nadawca publiczny VRT określił sytuację mianem „kryzysu konstytucyjnego”. Podkreślił, że sprzeczne komunikaty o zawieszeniu Święczkowskiego nie pozwalają jednoznacznie ustalić, kto zgodnie z prawem kieruje Trybunałem.

Kontekst i następstwa

Agencja Ansa oceniła, że piątkowe wydarzenia wokół Trybunału Konstytucyjnego wpisują się w trwający konflikt między centrowym rządem a nacjonalistyczną prawicą.

Dziennik „La Verita” wyraził opinię, że „zawieszenie prezesa Trybunału Konstytucyjnego pogłębia polski kryzys instytucjonalny” i spór między rządem Donalda Tuska a prezydentem Karolem Nawrockim.

Francuskojęzyczny, belgijski dziennik „Le Soir” przedstawia wydarzenia jako „konfrontację nacjonalistycznej prawicy z centrowym rządem Tuska”.

Agencja ADNKronos określiła obecną sytuację jako „chaos” i poinformowała o obecności policji wokół gmachu TK.

Dziennik „El Espanol” zwrócił uwagę na zamrożony przez rząd Tuska budżet Trybunału, określając to jako „środek instytucjonalnego duszenia” tej instytucji.

Rząd Donalda Tuska doszedł do władzy w 2023 roku obiecując przywrócenie niezawisłości sądownictwa. Od tamtej pory jego wysiłki były blokowane przez veto dwóch kolejnych prezydentów powiązanych z PiS.