Epoka lodowcowa już się zaczynała? Naukowcy odkryli, jak człowiek mógł zmienić naturalny cykl klimatyczny Ziemi - Rzeczpospolita

Naukowcy doszli do takich wniosków po przeanalizowaniu historii pokrywy lodowej Barnes na Ziemi Baffin, położonej na terytorium Nunavut w arktycznej części Kanady. Około 20 tys. lat temu ogromny lądolód Laurentide rozciągał się od koła podbiegunowego aż po obszary dzisiejszego stanu Illinois w Stanach Zjednoczonych. Obecnie jedyną pozostałością tego rozległego lądolodu jest pokrywa lodowa Barnes, której powierzchnia jest porównywalna z amerykańskim stanem Delaware.

Naturalny cykl klimatyczny

Jak wynika z badania opublikowanego w czasopiśmie naukowym „Science”, około dwóch tysięcy lat temu pokrywa lodowa Barnes zaczęła ponownie, powoli i systematycznie się powiększać. Zdaniem autorów analizy proces ten oznaczał początek nowego okresu zlodowacenia. Sytuacja zmieniła się jednak około 1960 r. Wraz ze wzrostem temperatur w miesiącach letnich – spowodowanym zmianami klimatu wywołanymi działalnością człowieka – pokrywa lodowa zaczęła gwałtownie się kurczyć.

Metoda badawcza

Nicolás Young wraz z zespołem naukowców ustalił, czy w przeszłości pokrywa lodowa była mniejsza niż obecnie, a następnie ponownie się rozrastała. Pokrywa lodowa Barnes ma wyjątkowe właściwości – jest przymarznięta do skalnego podłoża i nie przesuwa się po nim, dzięki czemu zachowały się pod nią szczątki roślin. Badacze zebrali obumarłe mchy znajdujące się w pobliżu krawędzi pokrywy lodowej, a następnie przebadali je, by ustalić, kiedy były jeszcze żywe.

– Możemy w rzeczywistości śledzić rozszerzanie się granicy pokrywy lodowej, obserwując, jak stopniowo przykrywała ona mchy i powodowała ich obumieranie – wyjaśnił Young. Naukowcy zbadali również pobliskie skały, wykorzystując analizę rzadkiego izotopu promieniotwóczego, który gromadzi się w skałach po ich odsłonięciu.

Wiele interpretacji

Wyniki analiz wykazały, że pokrywa lodowa osiągnęła swoje najmniejsze rozmiary około trzech tysięcy lat temu. Następnie zaczęła ponownie się rozrastać w odpowiedzi na spadek temperatur. Proces ten został jednak przerwany około 1960 r. – Uważamy, że nie jest przypadkiem, iż nastąpiło to w tym samym czasie, gdy wyemitowaliśmy do atmosfery ogromne ilości gazów cieplarnianych – powiedział Young.

Nie wszyscy eksperci zgadzają się z tą interpretacją. Meredith Kelly pozytywnie oceniła zastosowane metody, ale zaznaczyła, że potrzebne byłoby porównanie wyników z danymi dotyczącymi lodowców w innych częściach świata. Andrey Ganopolski stwierdził, że rozrastanie się pokrywy lodowej Barnes nie jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia, że nowy cykl glacjalny już się rozpoczął.

Długoterminowe skutki

Autorzy badania podkreślają, że ich odkrycia nie powinny być interpretowane jako dowód na to, że globalne ocieplenie przyniosło ludzkości korzyść. Young zaznaczył, że okresy zlodowacenia rozwijają się w niezwykle długiej skali czasowej. – Nie tylko uniknęliśmy tej epoki lodowcowej, ale prawdopodobnie odsunęliśmy możliwość wystąpienia jakiegokolwiek kolejnego zlodowacenia na bardzo, bardzo długi czas – zaznaczył.