Wpłacili nawet 30 proc. kosztów budowy mieszkania, a po latach nadal są najemcami. Czas zmienić zasady w TBS-ach - Zero.pl

W Polsce można było wykupić mieszkanie komunalne lub zakładowe z bonifikatą sięgającą 95 proc. jego wartości. Preferencyjne zasady obowiązywały również w spółdzielniach mieszkaniowych. Tymczasem wielu mieszkańców TBS-ów, którzy z własnych oszczędności wpłacili nawet 30 proc. kosztów budowy mieszkania, po dwudziestu czy trzydziestu latach nadal pozostaje najemcami.

Różne systemy własności

Na podstawie art. 68 ustawy o gospodarce nieruchomościami samorządy mogły sprzedawać mieszkania komunalne z bonifikatami sięgającymi 90-95 proc. wartości. Oznaczało to, że lokal wart 500 tys. zł można było nabyć za zaledwie 25 tys. zł. Podobne rozwiązania stosowano wobec mieszkań zakładowych, gdzie bonifikata wynosiła maksymalnie 95 proc.

Nierówne traktowanie partycypantów

Wielu mieszkańców TBS-ów musiało przeznaczyć własne oszczędności na pokrycie nawet 30 proc. kosztów budowy mieszkania. Następnie przez kilkadziesiąt lat płacili czynsz, z którego finansowano utrzymanie nieruchomości oraz spłatę zobowiązań. Nie stali się jednak właścicielami.

W 2004 r. wprowadzono mechanizm rozliczenia partycypacji powiązany z aktualną wartością odtworzeniową lokalu, ale nie objąto nim wszystkich wcześniejszych inwestycji. Zależało to od terminu złożenia wniosku kredytowego od 1 stycznia 2005 r.

Ograniczone prawa dysponowania

Właściciel mieszkania może je sprzedać, darować albo pozostawić spadkobiercom. Partycypant TBS nie jest właścicielem lokalu, a możliwości przenoszenia praw zależą od przepisów oraz umowy. W określonych sytuacjach konieczna może być zgoda TBS.

Brak drogi do własności

Drugim zasadniczym oczekiwaniem wielu mieszkańców TBS-ów jest stworzenie rzeczywistej drogi do własności. Budownictwo społeczne powstawało przy wykorzystaniu preferencyjnych kredytów ze środków Krajowego Funduszu Mieszkaniowego, obsługiwanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego.

Potrzebny jest mechanizm, który uwzględni wartość mieszkania, wniesioną partycypację, wykorzystane finansowanie publiczne oraz zobowiązania pozostające do spłaty. Należy również określić, w jakim zakresie udział mieszkańca w finansowaniu spłaty kredytu poprzez czynsz może mieć znaczenie przy ustalaniu warunków wykupu.