Weto Karola Nawrockiego nie kończy sprawy. PKW sygnalizuje problem przed wyborami 2027

Państwowa Komisja Wyborcza (PKW) stawia sprawę jasno: obecny podział mandatów między okręgami narusza Kodeks wyborczy. Zmiany demograficzne sprawiły, że głos oddany w jednej części Polski ma dziś inną siłę niż w innej. Problem wraca zaledwie kilkanaście dni po tym, jak Karol Nawrocki zawetował ustawę, która miała wprowadzić automatyczny mechanizm korekty.

Nierówna siła głosów

Jeden mandat poselski powinien przypadać średnio na 76,3 tys. mieszkańców. Obecny podział mandatów nie odpowiada już tej proporcji, co narusza przepisy Kodeksu wyborczego. Problem nie jest nowy - rozkład mandatów nie był aktualizowany od 2011 roku i prowadzi do narastania różnic w sile głosu wyborców zależnie od miejsca ich zamieszania.

W praktyce do zdobycia mandatu w jednym okręgu potrzeba proporcjonalnie większej liczby mieszkańców niż w innym. To wbrew konstytucyjnej zasadzie równości wyborów.

Kto zyska, kto straci

Korekta powinna objąć 23 z 41 okręgów wyborczych. Najwięcej zyskałby okręg nr 20 obejmujący podwarszawskie powiaty - liczba posłów powinna wzrosnąć z 12 do 15. Dwa dodatkowe mandaty powinien dostać Wrocław - z 14 do 16. Po jednym mandacie zyskałyby m.in. Kraków, Warszawa, Rzeszów, Gdańsk i Poznań.

Jednocześnie po jednym mandacie ubyłoby m.in. w Toruniu, Lublinie, Łodzi, Opolu, Kielcach i Koszalinie, ponieważ konstytucyjna liczba posłów pozostaje bez zmian i wynosi 460.

Termin do 15 maja

Przewodniczący PKW Sylwester Marciniak w liście do marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego wskazał termin. Zgodnie z Kodeksem wyborczym posłowie mogą zmienić podział mandatów najpóźniej trzy miesiące przed wyborami, co oznacza, że w 2027 roku graniczną datą jest 15 maja.

Sytuacja jest szczególnie interesująca ze względu na niedawną decyzję Karola Nawrockiego, który 15 października zawetował nowelizację Kodeksu wyborczej. Ustawa zakładała stworzenie stałego, corocznego mechanizmu korekty liczby mandatów w okręgach.