NIK skontrolowała Wojska Obrony Terytorialnej. Wniosek o pilną zmianę

Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła badanie funkcjonowania WOT w latach 2023-2025 i wykryła w działalności formacji szereg istotnych nieprawidłowości. W komunikacie opublikowanym w środę NIK zarekomendowała pilne przekazanie Wojsk Obrony Terytorialnej pod dowództwo szefa Sztabu Generalnego WP, co miało nastąpić już w sierpniu 2024 roku.

Izba pozytywnie oceniła jednak działania WOT w ramach zarządzania kryzysowego, w szczególności zaangażowanie ponad 15 tysięcy żołnierzy w operację Feniks podczas powodzi. WOT są piątym rodzajem Sił Zbrojnych RP obok Wojsk Lądowych, Wojsk Powietrznych, Marynarki Wojennej i Wojsk Specjalnych.

Zalecenia NIK

Oprócz pilnego przekazania WOT pod dowództwo szefa SGWP NIK zarekomendowała m.in. weryfikację, czy dokumenty regulujące działanie i wykorzystanie WOT są poprawne, aktualne i spójne oraz ocenę zdolności posiadanych obecnie przez poszczególne oddziały i pododdziały WOT.

Izba wskazała też na potrzebę usprawnienia systemu nadzoru, kontroli i monitorowania zadań WOT oraz sprawdzenie założeń budowy i rozwoju formacji, w tym pożądanego poziomu zdolności jednostek w zależności od ich lokalizacji i zagrożeń bezpieczeństwa państwa.

Reakcja MON

Według NIK po zakończeniu kontroli MON wprowadza narzędzie usprawniające nadzór, kontrolę, monitorowanie i ewaluację osiągania celów Programu Rozwoju Sił Zbrojnych RP. Trwają też prace nad aktualizacją Planu Rozwoju WOT na lata 2025-2039 oraz prace analityczne, które mają zmienić algorytm dotyczący zasadniczego sprzętu wojskowego.

Zmiana podporządkowania WOT i włączenie ich do ogólnego systemu dowodzenia miały nastąpić 14 sierpnia 2024 r., po przeprowadzonej w czerwcu tego roku certyfikacji formacji. Termin jednak przełożono, ponieważ trwa dyskusja o nowym systemie dowodzenia, w którym ma powstać Dowództwo Połączonych Rodzajów Sił Zbrojnych.