Skandaliczny ruch prokuratury po śledztwie WP. Tak zabija się wolność słowa

Prawo prasowe zobowiązuje dziennikarza do zachowania w tajemnicy danych osoby, która udzieliła mu informacji. Kodeks postępowania karnego otacza tę tajemnicę szczególną ochroną. Europejski Trybunał Praw Człowieka od lat uznaje ochronę źródeł za jeden z fundamentów wolności słowa.

Ta ochrona nie zależy od tego, którą drogą organy ścigania próbują dotrzeć do informacji: czy węszą bezpośrednio w urządzeniach należących do dziennikarza, czy też sprawdzają telefony osób, z którymi mógł się on kontaktować.

Tam, gdzie w grę wchodzi tajemnica dziennikarska, prawo wymaga kontroli sądu, i to sąd, a nie prokurator, ma rozstrzygać, czy zachodzą wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby ingerencję. Każda praktyka, która prowadzi do ominięcia tej gwarancji, budzi nasz najgłębszy niepokój.

Zabieg w szpitalu

7 kwietnia Michał Janczura opisał, jak senator Tomasz Lenz, wówczas regionalny baron rządzącej Koalicji Obywatelskiej, w marcową niedzielę wprowadził krewnego do szpitala powiatowego w Aleksandrowie Kujawskim z pominięciem izby przyjęć, prosto na oddział chirurgii.

Szpital zasłonił się ochroną danych, ale sam Lenz potwierdził, że zabieg się odbył i dotyczył jego syna. To nie dziennikarze ujawnili, kto był pacjentem i na czym polegał zabieg. Zrobili to publicznie senator i jego partyjni koledzy, m.in. senator Tomasz Grodzki.

Kontrola NFZ potwierdziła nieprawidłowości: zabieg nie był finansowany ze środków publicznych, a przeprowadził go personel w trakcie dyżuru. Szpital dostał 134 tys. zł kary.

Śledztwo i reakcja

Opisaliśmy tę sprawę w interesie publicznym. Konstytucja gwarantuje wszystkim równy dostęp do leczenia finansowanego z publicznych pieniędzy, a wpływowy polityk załatwił bliskiej osobie zabieg poza kolejką, na oddziale publicznego szpitala. To jest nadużycie władzy i to na nim powinna się skupić prokuratura. Tymczasem śledztwo w sprawie samego zabiegu ruszyło dopiero po naszym zawiadomieniu.

Błyskawicznie toczy się za to postępowanie z zawiadomienia Lenza. Gdy w czerwcu odmówiliśmy wskazania źródeł, śledczy sięgnęli po bilingi i bez zgody sądu zabezpieczyli telefon dyrektora szpitala Mariusza Trojanowskiego, bo kontaktował się z Janczurą.

Nie zgadzamy się, by ciężar prokuratorskich zainteresowań przesuwać z wyjaśniania nieprawidłowości na poszukiwanie osób, które mogły pomóc je ujawnić. Skutki takich działań wykraczają daleko poza jedną sprawę. Każdy, kto zastanawia się, czy powiadomić dziennikarza o nadużyciu władzy, zada sobie teraz pytanie, czy państwo go nie namierzy.

Oczekiwania

To także test dla premiera Donalda Tuska i ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka. Nie po takie standardy Polacy tłumnie ruszyli do urn w październiku 2023 r. Mieli dostać państwo, w którym prokuratura nie działa na zawołanie wpływowych polityków, a dziennikarze i ich rozmówcy nie muszą się bać, że ktoś przejrzy ich telefony.

Łatwo wyobrazić sobie, jak obaj komentowaliby taką sprawę, gdyby u steru prokuratury stał Zbigniew Ziobro: śledczy po zawiadomieniu senatora związanego z rządzącą partią zabierają telefon dyrektorowi szpitala, który publicznie krytykował rząd, i szukają w nim śladów rozmów z reporterem.

Mówiliby o zamachu na wolne media i ochronę sygnalistów. Mieliby rację. Dziś odpowiedzialność za prokuraturę spoczywa na nich, więc oczekujemy reakcji co najmniej tak stanowczej, jaką słyszelibyśmy wtedy.

Wyrażamy pełną solidarność z Michałem Janczurą i wszystkimi naszymi dziennikarzami, którzy bezkompromisowo chronią swoje źródła. Tego od nich wymagamy i zapewnimy im wszelkie wsparcie, także prawne. A ruch prokuratury musimy nazwać wprost: skandalicznym.