Lekarze nie dawali mu nadziei na odzyskanie głosu. Wtedy do akcji wkroczyła AI

Rodriguez stracił głos w październiku 2025 roku, a jego zdolność mówienia stopniowo pogarszała się od czasu zdiagnozowania u niego stwardnienia zanikowego bocznego (ALS) w 2020 roku.

Przed chorobą pracował jako nauczyciel przedmiotów ścisłych, prowadził podcasty i występował jako komik stand-upowy. Mięśnie głowy i szyi, podobnie jak pozostałych części ciała, słabły.

W 2024 roku lekarze obawiali się, że wkrótce pacjent nie będzie w stanie samodzielnie oddychać. Rodriguez zdecydował się na tracheostomię, czyli zabieg polegający na wykonaniu otworu w tchawicy i wprowadzeniu do niej rurki umożliwiającej oddychanie za pomocą respiratora.

Procedura miała przedłużyć mu życie, ale jednocześnie oznaczała utratę możliwości mówienia. Rodriguez i jego żona Maria wykorzystali archiwalne nagrania jego wypowiedzi, które przesłali do narzędzia wytrenowanego na materiałach dźwiękowych pochodzących z filmów, telewizji, radia i podcastów.

W ten sposób stworzyli cyfrową kopię głosu, pozwalającą Julesowi ponownie komunikować się z otoczeniem w sposób przypominający jego naturalną mowę.

Obecnie Rodriguez porozumiewa się z innymi, wpisując zdania za pomocą urządzenia śledzącego ruchy jego oczu. Następnie tekst jest odczytywany przez sztuczną inteligencję głosem niemal nieodróżnialnym od tego, którym posługiwał się przed chorobą.

Jak podkreśla, technologia znacznie ułatwiła mu kontakty z innymi ludźmi. Wykorzystał ją nawet podczas występów stand-upowych, wracając do działalności artystycznej, którą zajmował się przed diagnozą.

Rodriguez jest jedną z ponad tysiąca osób z zaburzeniami mowy, które skorzystały z technologii klonowania głosu opracowanej przez firmę ElevenLabs. Przedsiębiorstwo udostępnia ją bezpłatnie osobom, które utraciły lub stopniowo tracą zdolność mówienia.

Choć rozwiązanie to stanowi ogromny postęp w porównaniu z wcześniejszymi technologiami wspomagającymi komunikację, nadal nie jest doskonałe. Niektórzy użytkownicy zwracają uwagę, że korzystanie z niego w codziennym życiu bywa mało praktyczne.

Mimo tych ograniczeń cyfrowe kopie głosu już teraz poprawiają jakość życia osób cierpiących na choroby neuronu ruchowego – podkreśla Richard Cave, logopeda współpracujący z brytyjskim stowarzyszeniem Motor Neurone Disease Association.

Podobnie jak innym pacjentom z ALS, Rodriguezowi zalecano wcześniej tzw. bankowanie głosu, polegające na nagraniu setek wypowiadanych przez siebie zwrotów i zdań. Materiały te miały posłużyć do stworzenia syntetycznej wersji jego mowy, odtwarzanej następnie przez urządzenia wspomagające komunikację.

Efekt okazał się jednak daleki od naturalnego – wygenerowany głos brzmiał sztywno i mechanicznie, przypominając mowę robota.

Jak działa klonowanie głosu przez AI

Firma ElevenLabs początkowo rozwijała technologię generowania głosów za pomocą sztucznej inteligencji na potrzeby przemysłu filmowego, telewizji i podcastów – wyjaśnia Sophia Noel, odpowiedzialna w przedsiębiorstwie za współpracę z organizacjami non-profit.

Głównym celem było udoskonalenie dubbingu, tak aby wypowiedzi bohaterów w innych językach brzmiały bardziej naturalnie, a widzowie w mniejszym stopniu odczuwali, że słuchają podłożonego głosu.

Przełom nastąpił, gdy przedstawiciel organizacji Bridging Voice, wspierającej osoby z ALS w komunikowaniu się, zwrócił uwagę twórców ElevenLabs na możliwość wykorzystania ich technologii również przez pacjentów tracących zdolność mówienia.

Firma uruchomiła wówczas program bezpłatnego udostępniania narzędzia osobom z zaburzeniami mowy. Dzięki temu technologia, rozwijana początkowo przede wszystkim z myślą o branży rozrywkowej, zaczęła znajdować zastosowanie w codziennym życiu osób zmagających się z poważnymi chorobami neurologicznymi.

Czym jest stwardnienie zanikowe boczne ALS

Stwardnienie zanikowe boczne (ALS) należy do grupy chorób neuronu ruchowego, w których dochodzi do stopniowego uszkadzania i obumierania komórek nerwowych odpowiedzialnych za kontrolowanie pracy mięśni.

Rozpoznanie tych schorzeń bywa trudne, ponieważ pierwsze objawy mogą przypominać inne dolegliwości neurologiczne lub mięśniowe. Wraz z postępem choroby pacjenci stopniowo tracą siłę mięśniową i zdolność wykonywania niektórych ruchów. Pojawiają się także problemy z mówieniem, połykaniem, a w zaawansowanym stadium również z oddychaniem.

Obecnie nie istnieje metoda pozwalająca wyleczyć ALS. Dostępne terapie mogą jednak u części pacjentów spowalniać postęp choroby, łagodzić jej objawy i poprawiać jakość życia.