GovNet ma przejąć ruch państwowego systemu bezpiecznej łączności

Rząd pracuje nad nowelizacją rozporządzenia o Systemie Bezpiecznej Łączności Państwowej (SBŁP). Jego operator, czyli MSWiA, będzie mógł korzystać nie tylko z zasobów udostępnianych przez służby, lecz także z własnych, w tym z rządowej sieci GovNet MPLS. Docelowo to ona ma być podstawową „warstwą transportową” tego systemu.

GovNet to wydzielona sieć teletransmisyjna MSWiA, działająca w technologii IP/MPLS i niezależna od Internetu. Łączy ministerstwa, urzędy i jednostki podległe resortowi. Przez nią działają m.in. System Rejestrów Państwowych (z rejestrami PESEL i dowodów osobistych) oraz Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców, a także wideokonferencje i telefonia VoIP.

Technologia MPLS

Skrót MPLS pochodzi od angielskiego Multiprotocol Label Switching, czyli wieloprotokołowego przełączania etykiet. To technologia stosowana w sieciach szkieletowych operatorów i dużych instytucji. Określenie „wieloprotokołowa” bierze się stąd, że sieć MPLS może przenosić różne rodzaje ruchu, m.in. IPv4, IPv6 oraz np. Ethernet.

W „zwykłej” sieci IP każdy router na trasie odczytuje adres docelowy pakietu i sam decyduje, dokąd go wysłać. W MPLS robi to tylko router na wejściu do sieci. Dokleja do pakietu krótką etykietę, która przypisuje go do wyznaczonej wcześniej ścieżki. Kolejne routery kierują się już wyłącznie tą etykietą. Router na wyjściu z sieci etykietę zdejmuje.

Dzięki temu na jednej fizycznej infrastrukturze można utrzymywać wiele odseparowanych sieci wirtualnych (VPN), np. osobną dla stacji sanepidu i osobną dla innego urzędu. Mechanizm RSVP Fast Reroute, którego obsługę przewiduje specyfikacja routerów dla GovNet, po awarii łącza lub węzła w ułamku sekundy przełącza ruch na trasę zapasową.

Rozbudowa sieci

W opisie założeń projektu rozbudowy sieci, zaplanowanego na lata 2021-2023, MSWiA podawało, że w całym kraju działało wówczas 116 węzłów GovNet. Projekt, realizowany wspólnie z Głównym Inspektoratem Sanitarnym i wyceniony na 60 mln zł z Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa, zakładał budowę węzłów szkieletowych w 17 lokalizacjach i węzłów dostępowych w kolejnych 345 lokalizacjach na poziomie powiatów.

SBŁP powstał na mocy ustawy z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej. Jego organizatorem i operatorem jest MSWiA. Ustawa dzieli system na sześć podsystemów: jawnej i niejawnej łączności stacjonarnej, wielopunktowej wideokonferencji, bezpiecznej radiowej łączności mobilnej, radiowej łączności trankingowej oraz łączności satelitarnej.

Infrastruktura systemu

Infrastruktura SBŁP opiera się na kilku źródłach. Pierwszym są podmioty zobowiązane z ustawy: ABW, Agencja Wywiadu, SKW, SWW, Straż Graniczna, PSP, Służba Ochrony Państwa, Policja, minister cyfryzacji, wskazane przez MON jednostki wojskowe, a także uczelnie publiczne i instytuty badawcze. Drugim źródłem, po nowelizacji, będą zasoby własne MSWiA z GovNet na czele.

Spośród spółek Skarbu Państwa najmocniej z systemem związany jest Exatel, który państwo odkupiło od PGE w 2017 r. Spółka od lat obsługuje Ogólnopolską Sieć Teleinformatyczną OST 112, zbudowaną przez MSWiA na potrzeby numeru alarmowego. 8 lipca 2026 r. MSWiA wydało decyzję włączającą Exatel do systemu ochrony ludności i obrony cywilnej.

Exatel ma ponad 23 tys. km sieci światłowodowej, ponad 4,8 tys. węzłów telekomunikacyjnych, teleport satelitarny i centrum danych przystosowane do pracy w sytuacjach kryzysowych. Na wrześniowym posiedzeniu komisji dyrektor Departamentu Teleinformatyki MSWiA Dariusz Nowak-Nova stwierdził, że państwo nie może tracić kontroli nad łącznością. Budowana dla służb łączność kryzysowa „będzie w 100% oparta na infrastrukturze kontrolowanej przez państwo”.