„Jedna z najbardziej bulwersujących spraw”. Burzliwe okoliczności wejścia Saudi Aramco do Polski

Najwyższa Izba Kontroli uznała, że połączenie Orlenu z Lotosem nie miało uzasadnienia ekonomicznego. Kontrolerze zarzucili, że szacowane na ok. 10,7 mld zł synergie miały charakter „poglądowy i niepewny”, a fuzja zrodziła ryzyka dla bezpieczeństwa paliwowego Polski.

Zarząd Orlenu, kierowany przez Daniela Obajtka, sprzedał kluczowe aktywa Lotosu, w tym 30% udziałów w Rafinerii Gdańskiej, za zaledwie 1,15 mld zł. NIK uznała, że aktywa te zostały zbyte co najmniej 5 mld zł poniżej ich wyceny.

Warunki Brukseli

W 2018 r. rząd Zjednoczonej Prawicy zdecydował się na realizację fuzji, mimo wcześniejszych analiz wskazujących na brak zgody urzędów antymonopolowych. Komisja Europejska zgodziła się na połączenie pod warunkiem sprzedaży części aktywów Lotosu, w tym udziałów w Rafinerii Gdańskiej, działalności hurtowej oraz dostępu do magazynów i logistyki.

W efekcie do Polski wszedł naftowy gigant z Bliskiego Wschodu Saudi Aramco, a także zwiększył swoją obecność węgierski MOL. Tymczasem tuż przed sprzedażą rafineria w Gdańsku przeszła gruntowną modernizację w ramach projektu EFRA za 2,3 mld zł.

Uzasadnienie kontroli

Ówczesny zarząd Orlenu niską cenę sprzedaży usprawiedliwiał przyszłymi synergiami i warunkami KE. Jednak NIK podważyła te argumenty, wskazując, że nie określono konkretnych korzyści, których uzyskanie świadczyłoby o osiągnięciu celu połączenia.

Uwzględniając je w decyzji o połączeniu, były zarząd Orlenu spowodował, że Spółka i tym samym Skarb Państwa zostały narażone na potencjalne straty gospodarcze.

NIK poinformowała również, że zarząd Orlenu uniemożliwił przeprowadzenie kontroli w Spółce, co stanowiło naruszenie konstytucyjnego prawa Izby do kontroli podmiotów z udziałem państwa.