Zamieszki we Francji. W tle Rosja, Iran, obrazy AI

Protesty we Francji, które rozpoczęły się 18 września od blokady liceum w Créteil pod Paryżem, szybko objęły setki szkół w całym kraju. Uczniowie domagają się zwiększenia liczby nauczycieli, poprawy warunków nauczania oraz większych nakładów na edukację. Z czasem do postulatów edukacyjnych dołączyły kwestie rosnących kosztów życia i sytuacji gospodarczej.

Na 17 października zapowiedziano ogólnokrajowe demonstracje, które w wielu miastach przerodziły się w gwałtowne starcia z policją, podpalenia i grabieże. Wydarzenia te przywołują skojarzenia z wcześniejszymi falami niezadowolenia społecznego we Francji, w tym protestami „żółtych kamizelek” oraz demonstracjami przeciwko reformie emerytalnej w 2023 roku.

Rosyjska dezinformacja

Według ustaleń NewsGuard, rosyjska operacja wpływu Matrioszka rozpowszechniła w ciągu zaledwie dwóch dni 20 sfabrykowanych doniesień dotyczących protestów. Materiały przedstawiano jako autentyczne publikacje rozpoznawalnych redakcji, wykorzystując ich nazwy oraz identyfikację wizualną, aby nadać wiarygodności całkowicie zmyślonym informacjom.

Wszystkie te historie były fałszywe. Ich rozpowszechnianie mogło służyć wzmacnianiu przekonania o utracie kontroli przez francuskie władze, eskalacji przemocy oraz pogłębianiu napięć społecznych.

Wśród przykładów udokumentowanych przez NewsGuard znalazły się fałszywy materiał AFP sugerujący, że papież skrócił wizytę we Francji po ataku ze strony muzułmańskich uczniów, publikacja podszywająca się pod Deutsche Welle, według której podczas protestów miało zginąć 54 nauczycieli, oraz sfabrykowane doniesienie „Le Monde”, sugerujące, że Gabriel Attal jest podejrzewany o finansowanie zamieszek.

Irańska ingerencja

Francuskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych poinformowało 7 października o wezwaniu ambasadora Iranu w związku z kampanią dezinformacyjną dotyczącą protestów uczniowskich. Według resortu, fałszywe treści były rozpowszechniane przez oficjalne konta irańskiej dyplomacji.

„Na polecenie ministra Europy i Spraw Zagranicznych Jeana-Noëla Barrota ambasador Islamskiej Republiki Iranu we Francji został dziś wezwany do siedziby francuskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych" – czytamy w oświadczeniu na stronie francuskiego MSZ. Ambasadorowi przekazano, że rozpowszechnianie fałszywych treści w internecie za pośrednictwem oficjalnych kont irańskiego MSZ jest absolutnie niedopuszczalne.

Manipulowane nagrania

Wokół protestów we Francji pojawiło się sporo nieprawdziwych informacji, a jedną z częściej wykorzystanych metod jest przedstawianie archiwalnych zdjęć i nagrań jako dokumentacji bieżących wydarzeń. Dobrym przykładem jest film przedstawiający płonący autobus, rozpowszechniany jako dowód przemocy podczas obecnych protestów. Jak ustaliła AFP Factuel, nagranie pochodzi z 13 stycznia 2023 roku i przedstawia wypadek autobusu szkolnego w Nîmes.

Podobnie, Reuters Fact Check ustalił, że film pokazujący starcia demonstrantów z policją, opublikowany na platformie X z sugestią, że Paryż przypomina strefę wojny opanowaną przez propalestyńskich terrorystów, w rzeczywistości przedstawia wydarzenia w Angers z 23 marca 2023 roku. Inna manipulacja dotyczyła rzekomego wtargnięcia protestujących do siedziby paryskiej giełdy Euronext, które miało miejsce 20 kwietnia 2023 roku, również podczas demonstracji przeciwko reformie emerytalnej.

Obrazy AI i fałszywe groźby

Wśród nieprawdziwych materiałów znalazły się obrazy wygenerowane przy użyciu sztucznej inteligencji, przedstawiane jako autentyczne zdjęcia dokumentujące przemoc we Francji. Jednym z najgłośniejszych przykładów była fotografia starszego małżeństwa stojącego na ulicy w samej bieliźnie, w otoczeniu zamaskowanych osób. Weryfikacja przeprowadzona przez Lead Stories wykazała, że zdjęcie zostało stworzone przy użyciu narzędzi OpenAI.

W mediach społecznościowych pojawiły się także całkowicie zmyślone wypowiedzi przypisywane politykom. Jak wynika z analizy AFP Factuel, na TikToku rozpowszechniano grafiki sugerujące, że premier Sébastien Lecornu groził osobom planującym udział w demonstracjach 17 października. Podobne materiały dotyczyły minister sił zbrojnych Catherine Vautrin oraz prefekta policji w Paryżu Patrice'a Faure'a. AFP nie znalazła żadnych dowodów, że przedstawiciele władz wypowiedzieli takie słowa.