UTK: Upały i zwiększone potoki – jak radzi sobie z nimi kolej za granicą?

Kolej w ostatnie wakacje padła w pewnym sensie ofiarą własnego sukcesu: rekordowej liczbie pasażerów towarzyszyły również rekordowe opóźnienia. Urząd Transportu Kolejowego w raporcie o wakacjach 2026 r. na polskiej kolei podaje przykłady sposobów, w jakie ze zwiększoną frekwencją (i upałami, które również pogarszały w tym roku punktualność) radzą sobie zagraniczni przewoźnicy i zarządcy infrastruktury.

W opublikowanym niedawno podsumowaniu pasażerskich przewozów kolejowych w tegoroczne wakacje Urząd Transportu Kolejowego zwrócił uwagę na niską punktualność. Była ona najniższa w ostatnich latach: wyniosła 86,3%. Średnio co siódmy pociąg w sierpniu i lipcu przyjeżdżał zatem do stacji końcowej z opóźnieniem przekraczającym 6 minut.

Europejskie rozwiązania

Jak podaje UTK, jednymi z najczęstszych przyczyn opóźnień pociągów w wakacje – oprócz samych zwiększonych potoków pasażerskich – były niekorzystne warunki pogodowe. Pasażerom i przewoźnikom dały się we znaki dwukrotne fale ekstremalnych upałów – pod koniec czerwca i na początku lipca oraz w sierpniu.

Wysokie temperatury i ich konsekwencje (zwłaszcza w przypadku awarii klimatyzacji w taborze) należały też do najczęstszych przyczyn skarg pasażerów, składanych w tym roku wyjątkowo często – o ponad 55,3% liczniej niż w ubiegłym roku.

We Francji w okresach wzmożonego ruchu turystycznego duży nacisk kładzie się na sprawną obsługę podróżnych

Działania zarządców

Aby przynajmniej częściowo zapobiec dezorganizacji ruchu podczas fal upałów, francuski zarządca infrastruktury SNCF Réseau na bieżąco monitoruje stan torów i sieci trakcyjnej – a gdy ryzyko deformacji torów lub sieci jest szczególnie duże, wprowadza czasowe ograniczenia prędkości.

W Holandii przewoźnicy czasowo ograniczają liczbę pociągów na najbardziej obciążonych trasach. Dzięki temu rozkład jazdy, choć okrojony o część połączeń, pozostaje całościowo stabilny. Na stacjach pasażerowie mogą zaś korzystać z udostępnionych przez operatorów punktów poboru wody.

Holenderski zarządca infrastruktury ProRail prowadzi dodatkowy monitoring torów, rozjazdów i urządzeń sterowania ruchem. Ekipy techniczne ProRail są utrzymywane w podwyższonej gotowości, tak by w razie wystąpienia awarii czas ich reakcji był jak najkrótszy.

Innowacje w Wielkiej Brytanii

W Wielkiej Brytanii zarządca infrastruktury Network Rail koncentruje się na ograniczeniu skutków ekstremalnych warunków pogodowych. Stosuje rozwiązania, które obejmują m.in. monitoring temperatury szyn, wykorzystanie czujników temperatury, malowanie najbardziej narażonych odcinków torów na biało, by ograniczyć ich nagrzewanie, tworzenie sezonowych zespołów reagowania na fale upałów.

Do tego dochodzą czasowe punktowe ograniczenia prędkości na szczególnie narażonych na deformacje odcinkach. W Niemczech Deutsche Bahn stosuje elastyczne zasady zmiany terminu podróży i zwrotu biletów podczas fal upałów.

– Rozwiązanie to pozwala rozłożyć ruch pasażerski w czasie, ograniczając obciążenia najbardziej narażonych połączeń oraz skutki zakłóceń eksploatacyjnych. Choć nie wpływa bezpośrednio na punktualność pociągów, zwiększa elastyczność systemu transportowego w okresach ekstremalnych warunków pogodowych – zauważa UTK.

Polska w ślad za Europą

Przypomnijmy, że akurat na ten krok PKP Intercity zdecydowały się już w tym roku. Jeśli ekstremalne upały będą powtarzać się co roku – a wiele na to wskazuje – darmowy zwrot biletów oraz ich czasowe wzajemne honorowanie stanie się prawdopodobnie stałym elementem lata na kolei w Polsce.

– Te przykłady pokazują, że działania podejmowane przez europejskie koleje koncentrują się na tych samych obszarach, które wpływają na punktualność przewozów w Polsce: obsłudze zwiększonych potoków pasażerskich, ograniczaniu skutków awarii technicznych oraz zwiększaniu odporności infrastruktury na niekorzystne warunki atmosferyczne – podsumowuje UTK.