Sejm przyjął ustawę przywracającą praworządność w sądownictwie - Gov.pl

Ustawa ma zakończyć niepewność proceduralną i przewlekłość postępowań, a także ograniczyć narastające koszty społeczne i finansowe.

Przyjęcie projektu to przełomowy krok w kierunku gwarantowania obywatelom prawa do rzetelnego procesu przed legalnie powołanymi sędziami.

Skala problemu

Dotychczasowy chaos prawny bezpośrednio uderzał w obywateli i finanse publiczne. Problem neoKRS dotyczył wszystkich szczebli sądownictwa.

Status niekonstytucyjnie powołanych sędziów obejmował 28 proc. sędziów w sądach rejonowych, okręgowych i apelacyjnych, 34 proc. w Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz aż 60 proc. w Sądzie Najwyższym.

Kwestionowanie legalności wyroków przez strony i trybunały międzynarodowe generowało ryzyko ich unieważniania.

Koszty i rozwiązania

Do tej pory Skarb Państwa wypłacił ponad 5,5 mln zł odszkodowań zasądzonych przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, a z funduszy unijnych potrącono blisko 3 mld zł z tytułu kar Trybunału Sprawiedliwości UE.

Nowe przepisy gwarantują pewność wyroków i ochronę obywateli, wydane dotychczas wyroki pozostają w mocy (z wyjątkiem spraw, w których ich legalność była konsekwentnie kwestionowana w toku postępowania).

Ustawa znosi Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN oraz skargę nadzwyczajną, w zamian wzmocniono skargę kasacyjną.

Następne kroki

Zmiana przepisów ma także chronić budżet państwa, dostosowując procedury do standardów konstytucyjnych i międzynarodowych, co zatrzyma dalszy wypływ środków na odszkodowania i kary finansowe.

Uchwalony projekt trafi teraz do Senatu. Zakończenie prac w wyższej izbie parlamentu oraz pełnej procedury ustawodawczej jest warunkiem koniecznym do wejścia nowych przepisów w życie.